Chính sách cho vùng đồng bào dân tộc thiểu số đã phát huy hiệu quả

17:37 | 30/06/2022 Print
6 tháng đầu năm 2022, dưới sự chỉ đạo, điều hành quyết liệt của Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ, với phương châm "Đoàn kết kỷ cương, chủ động thích ứng, an toàn hiệu quả, phục hồi phát triển", tình hình kinh tế xã hội địa bàn các vùng dân tộc thiểu số và miền núi đã chuyển biến tích cực, đúng hướng; an sinh xã hội được đảm bảo, đồng bào các dân tộc thiểu số tin tưởng vào sự lãnh đạo của Đảng và Nhà nước.
Chính sách cho vùng đồng bào dân tộc thiểu số đã phát huy hiệu quả
Nhiều hộ đồng bào dân tộc Khmer đã vươn lên thoát nghèo nhờ vốn vay chương trình hộ nghèo.

Đời sống đồng bào từng bước cải thiện

Tính đến cuối tháng 6/2022, cả nước có 3.434 xã thuộc vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi (DTTS&MN) trên địa bàn 52 tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương, bao gồm: 1.673 xã khu vực I, 210 xã khu vực II và 1.551 xã khu vực III. Trong đó, Sơn La là tỉnh có số xã thuộc vùng đồng bào DTTS&MN nhiều nhất cả nước, với 202 xã; 3 tỉnh, thành phố có số xã thuộc vùng DTTS&MN ít nhất cả nước là TP. Đà Nẵng 1 xã, Tây Ninh 1 xã và tỉnh Bình Dương 1 xã.

Kể từ năm 2021, các chính sách dân tộc hầu hết được tích hợp vào Chương trình mục tiêu quốc gia (CTMTQG) phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào DTTS&MN giai đoạn 2021 - 2030. Một số chính sách còn hiệu lực vẫn tiếp tục được triển khai.

Tổng hợp báo cáo của 49/53 tỉnh vùng DTTS&MN và Ủy ban Dân tộc, với sự quyết tâm cao từ các cấp, các ngành, 6 tháng đầu năm 2022, việc thực hiện chính sách dân tộc đã đạt được nhiều kết quả ý nghĩa, nhất là xây dựng lòng tin trong đồng bào đối với các chính sách phát triển kinh tế, an sinh xã hội.

Mặc dù bị ảnh hưởng bởi tình hình dịch COVID-19 kéo dài và đặc biệt các ca nhiễm tăng cao, lan nhanh ở hầu khắp các tỉnh/thành vùng DTTS&MN trong quý I/2022, nhưng tình hình kinh tế, đời sống của đồng bào 6 tháng qua cơ bản được ổn định nhờ hiệu quả từ chính sách tiêm chủng vaccine phòng chống dịch và chương trình phục hồi kinh tế của Chính phủ. Tình hình dịch bệnh cơ bản được kiểm soát từ đầu quý II/2022, đời sống người dân trở lại trạng thái bình thường và kinh tế dần được mở cửa, hoạt động sản xuất kinh doanh bà con hồi phục.

Đáng chú ý, an sinh xã hội vùng đồng bào DTTS&MN cơ bản được đảm bảo, người dân vui xuân đón Tết không bị thiếu lương thực trong dịp tết Nguyên đán Nhâm Dần và giáp hạt đầu năm 2022, Thủ tướng Chính phủ đã quyết định hỗ trợ gần 22.326.000 tấn gạo cho 17 tỉnh, thành phố, với 379.800 hộ, hơn 1,2 triệu nhân khẩu có nguy cơ thiếu đói. Hoạt động thăm hỏi, tặng quà đồng bào DTTS&MN nhân dịp Tết cổ truyền dân tộc được chú trọng.

Trong 6 tháng đầu năm 2022, Ủy ban Dân tộc và các địa phương tổ chức các đoàn công tác liên ngành đi thăm hỏi, tặng quà tập thể, hộ nghèo, gia đình chính sách người DTTS, người có uy tín đồng bào DTTS vào dịp Tết Nguyên đán Nhâm Dần – 2022 và các ngày Tết dân tộc như: Chôl Chnăm Thmây của đồng bào Khmer tại các tỉnh Tây Nam Bộ và Đông Nam Bộ, Tết Ramiwan của người Chăm... Ngoài ra, còn huy động các nguồn lực xã hội, trao hàng nghìn phần quà cho các hộ gia đình DTTS nghèo, hộ gia đình có hoàn cảnh khó khăn, gia đình chính sách, học sinh DTTS nghèo vượt khó và người lao động gặp khó khăn do tác động của dịch COVID-19...

Hàng loạt các đề án như: "Xây dựng điểm điển hình giảm nghèo nhanh và bền vững tại các huyện nghèo tỉnh Thanh Hóa", "đầu tư, hỗ trợ 36 thôn, bản khó khăn nhất tỉnh Hòa Bình", "miễn học phí đối với học sinh dân tộc Chăm và Khmer tại TP. Hồ Chí Minh", "lồng ghép các nguồn vốn thuộc các chương trình, chính sách dân tộc cho các xã đồng đồng bào dân tộc Mông sinh sống"... đã góp phần kịp thời chăm lo, hỗ trợ đồng bào DTTS&MN các địa phương nâng cao đời sống.

Tuy nhiên, tình hình sản xuất, đời sống của đồng bào vùng DTTS&MN còn nhiều khó khăn do ảnh hưởng của dịch COVID-19 kéo dài, giá một số loại nông sản không ổn định, có lúc giảm mạnh, khó tiêu thụ (như thanh long, dưa hấu, mít...). Nhiều hàng hóa nông sản không xuất khẩu được sang Trung Quốc do chính sách siết chặt kiểm soát dịch COVID-19 làm ứ đọng nông sản trong nước tại các cửa khẩu biên giới phía Bắc, gây thiệt hại lớn cho bà con nông dân, trong khi giá cả nguyên vật liệu đầu vào tăng, nhất là giá xăng, dầu, phân bón tăng cao, ảnh hưởng trực tiếp đến cuộc sống người dân. Bên cạnh đó, thiên tai, thời tiết, biến đổi khí hậu ngày càng diễn biến phức tạp, khó lường, tác động ngày càng nặng nề, ảnh hưởng lớn đến sản xuất và đời sống của đồng bào vùng DTTS&MN.

Chính sách cho vùng đồng bào dân tộc thiểu số đã phát huy hiệu quả
Trình diễn nghệ thuật truyền thống của các dân tộc thiếu số trong Lễ hội đường phố “Sắc màu văn hóa” tại Festival Huế 2022.

Đẩy nhanh tiến độ phân bổ, giao kế hoạch vốn ngân sách Nhà nước

Trong bối cảnh đặc thù về thời gian giao vốn ngân sách Nhà nước năm 2022 vào thời điểm cuối tháng 6; căn cứ các quy định hiện hành của Luật Ngân sách Nhà nước năm 2015 và Luật Đầu tư công năm 2019 cùng các văn bản hướng dẫn, việc tổ chức triển khai thực hiện CTMTQG DTTS&MN, nhất là tiến độ phân bổ, giải ngân vốn của Chương trình được dự báo gặp nhiều khó khăn, thách thức, để hoàn thành mục tiêu, nhiệm vụ của năm 2022 đã được Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ giao, 6 tháng cuối năm 2022, Ủy ban Dân tộc đang tập trung phối hợp với các bộ, ngành, địa phương khẩn trương hoàn thành việc ban hành các văn bản hướng dẫn thực hiện CTMTQG vùng DTTS&MN theo chức năng quản lý ngành, đảm bảo tiến độ Thủ tướng Chính phủ giao.

Đặc biệt, Ủy ban Dân tộc tập trung đẩy nhanh tiến độ phân bổ, giao kế hoạch vốn ngân sách Nhà nước giai đoạn 2021 - 2025 và năm 2022; nghiên cứu, đề xuất tham mưu chủ trương phân bổ, giao vốn sự nghiệp nguồn ngân sách Trung ương cho cả giai đoạn 2021-2025, trong đó, đề xuất cơ chế Trung ương giao tổng mức vốn sự nghiệp cho các địa phương và không phân bổ chi tiết cho các địa phương theo từng dự án, tiểu dự án và lĩnh vực chi. Các địa phương căn cứ vào tình hình thực tế lập kế hoạch bố trí vốn để triển khai đảm bảo hoàn thành mục tiêu, nhiệm vụ được giao; đồng thời, khẩn trương hoàn thiện cơ sở pháp lý, làm rõ sự cần thiết, tính chất từng nhiệm vụ đảm bảo đúng quy định tại Quyết định số 1719/QĐ-TTg ngày 14/10/2021 của Thủ tướng Chính phủ.

Bên cạnh đó, Ủy ban Dân tộc phối hợp với các bộ, ngành, địa phương triển khai đồng bộ các giải pháp tại Nghị quyết số 88/2019/QH14, Nghị quyết số 120/2020/QH14 của Quốc hội và Quyết định số 119/QĐ-TTg ngày 14/10/2021 của Thủ tướng Chính phủ về hướng dẫn địa phương triển khai các hoạt động đầu tư CTMTQG vùng DTTS&MN đảm bảo kịp thời, sớm gỡ vướng mắc về cơ chế, chính sách để nâng cao hiệu quả đầu tư của chương trình, nhất là giúp người dân tiếp cận các nguồn vốn và chuyển giao kỹ thuật vào sản xuất; hỗ trợ liên kết chuỗi, tiêu thụ sản phẩm; thúc đẩy việc tạo sinh kế gắn với khởi nghiệp, khởi sự kinh doanh dựa trên thế mạnh của các địa phương. Qua đó, khơi dậy ý chí chủ động vươn lên của người nghèo, của đồng bào DTTS&MN, tiếp nhận và sử dụng có hiệu quả chính sách và nguồn lực hỗ trợ của Nhà nước, của cộng đồng.

Một giải pháp quan trọng nữa là Ủy ban Dân tộc tăng cường ứng dụng công nghệ thông tin, chuyển đổi số trong công tác chỉ đạo, quản lý điều hành, theo dõi, giám sát tình hình triển khai thực hiện CTMTQG vùng DTTS&MN, quán triệt ở tất cả các cấp về vai trò của ứng dụng công nghệ thông tin, chuyển đổi số trong công tác chỉ đạo, quản lý điều hành, theo dõi, giám sát và tổ chức triển khai thực hiện chương trình. Trong đó ưu tiên triển khai có hiệu quả các nội dung của dự án 10 “Truyền thông, tuyên truyền, vận động trong vùng đồng bào DTTS&MN; kiểm tra, giám sát đánh giá việc tổ chức thực hiện chương trình”.

Phát huy tốt vai trò của già làng, trưởng bản, người có uy tín trong thực hiện đề án, chính sách dân tộc

Để bảo đảm thực hiện tốt công tác dân tộc, chính sách dân tộc. Tại hội nghị trực tuyến toàn quốc sơ kết công tác dân tộc 6 tháng đầu năm, triển khai nhiệm vụ 6 tháng cuối năm 2022, đồng chí Hầu A Lềnh, Ủy viên T.Ư Đảng, Bộ trưởng, Chủ nhiệm Ủy ban Dân tộc đề nghị các vụ, đơn vị, Ban Dân tộc các tỉnh, thành phố phát huy kết quả đạt được để triển khai có hiệu quả các dự án, trong đó cơ quan làm công tác dân tộc các cấp tập trung quán triệt các chính sách dân tộc, kịp thời tham mưu cấp ủy, chính quyền địa phương triển khai có hiệu quả. Quan tâm kiện toàn tổ chức bộ máy, bảo đảm số lượng, cơ cấu tổ chức và trình độ, đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ trong tình hình mới. Phát huy tốt vai trò của già làng, trưởng bản, người có uy tín trong cộng đồng; tăng cường phối hợp thông qua các quy chế, chương trình công tác với các ngành để cùng thực hiện nhiệm vụ, tạo đồng thuận thống nhất để triển khai chính sách hiệu quả nhất.

Về Chương trình mục tiêu quốc gia phát triển KT-XH vùng đồng bào DTTS và miền núi, đồng chí cho biết ngay sau hội nghị này, Ủy ban Dân tộc sẽ ban hành thông tư hướng dẫn, tạo cơ sở cho các địa phương triển khai thực hiện. Đồng thời đề nghị, các vụ, đơn vị đổi mới phương thức lãnh đạo, chỉ đạo, điều hành với phương châm sâu sát, quyết liệt; đẩy mạnh công tác đào tạo, bồi dưỡng bằng nhiều hình thức, nâng cao năng lực cán bộ, công chức, viên chức đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ.

“Bài học lòng dân là vô cùng quan trọng trong thực hiện chính sách dân tộc”, Đồng chí Hầu A Lềnh, Ủy viên Ban Chấp hành Trung ương Đảng, Bộ trưởng, Chủ nhiệm Ủy ban Dân tộc, Phó trưởng Ban Chỉ đạo Trung ương các Chương trình mục tiêu quốc gia khẳng định tại Hội nghị trực tuyến toàn quốc sơ kết công tác dân tộc 6 tháng đầu năm, triển khai nhiệm vụ công tác 6 tháng cuối năm 2022, diễn ra tại Hà Nội ngày 29/6.

Vì vậy, việc sớm tháo gỡ các vướng mắc, đẩy nhanh các nguồn lực thực hiện Chương trình mục tiêu quốc gia phát triển kinh tế xã hội vùng đồng bào DTTS&MN giai đoạn 2021 - 2030 có ý nghĩa quan trọng đối với công tác dân tộc của Đảng và Nhà nước hiện nay.

Thu Dung (t.h)

© Thời báo Tài chính Việt Nam